Chwe deg mlynedd wedi trychineb Aberfan, mae digwyddiad byw arbennig yn Theatr Soar yn mynd a ni nol at ddigwyddiadau 1966 — ac at rai o’r straeon, y cwestiynau a’r atgofion.
Ar Hydref 21ain 1966, lladdwyd 116 o blant a 28 o oedolion pan gwympodd sbwriel pwll glo uwchben Aberfan, gan amlyncu Ysgol Iau Pantglas a chartrefi cyfagos.
Chwe deg mlynedd yn ddiweddarach, beth ydyn ni'n ei gofio?
Y tip. Y rhybuddion. Yr achubwyr. Y Bwrdd Glo Cenedlaethol. Y Tribiwnlys. Y Gronfa Trychineb. Y newyddiadurwyr a'r camerâu teledu. Y bobl a ddaeth i helpu. Y straeon a adroddwyd ar y pryd - a'r rhai a adroddwyd yn y blynyddoedd ers hynny.
Beth oedd yn hysbys cyn y drychineb? Beth oedd yn cael ei ddeall? Beth ddigwyddodd wedyn? Beth oedd pobl a oedd yn byw trwy'r digwyddiadau hynny yn ei weld a'i glywed - a beth na allent fod wedi'i wybod eto?
A beth sy'n digwydd pan fydd digwyddiad yn pasio o brofiad byw i'r cof?
Wedi'i chyflwyno gan Neil Anthony Docking, awdur The Revlon Girl, a enwebwyd am wobr Olivier, mae'rnoson yn defnyddio golygfeydd o'r ddrama fel porth i stori ehangach. Mae perfformwyr a chyfranwyr yn dwyn ynghyd dystiolaethau, dogfennau, ffotograffau, deunydd archif, cerddoriaeth a lleisiau eraill o bob rhan o'r blynyddoedd.
Bydd rhai yn gyfarwydd.
Eraill, efallai, yn llai felly.
Gyda'i gilydd, maent yn mynd â ni yn ôl i Aberfan — cyn, yn ystod ac ar ôl Hydref 21ain 1966 — ac at y bobl a oedd yn byw, gweithio, a welodd, yn cofio ac am adrodd ei stori.
Beth ydyn ni'n ei gofio?
A pham ydyn ni'n ei gofio yn y ffordd hyn?
Theatr Soar, Canolfan Soar, Pontmorlais, Merthyr Tudful, CF47 8UB
Phyl Griffiths, Prif Swyddog, phyl@merthyrtudful.org
Cathy Boyce, Rhaglennydd Creadigol Cymunedol, cathyB@merthyrtudful.org
Gus Payne, Rheolwr Adeiladau, gus@merthyrtudful.org